Wat is een arbeidsdeskundig spreekuur en wat levert het op?
In 2024 werden in Nederland 93.000 WIA-aanvragen gedaan: meer dan ooit. Tegelijkertijd lag het ziekteverzuim in het vierde kwartaal van 2025 op 5,6%. Iets meer dan 1 op de 5 verzuimende werknemers gaf aan dat de klachten geheel of gedeeltelijk met het werk te maken hadden. Voor werkgevers, HR-professionals en re-integratiespecialisten is dat geen abstracte ontwikkeling, maar dagelijkse praktijk. Hoe bepaalt u op tijd wat nog wél mogelijk is, welke route kansrijk is en hoe u onderbouwde keuzes maakt?
Juist daar komt het arbeidsdeskundig spreekuur in beeld. Een arbeidsdeskundige kijkt naar de aansluiting tussen mens en werk: wat iemand, gezien de beperkingen en mogelijkheden, nog kan doen, of het eigen werk passend te maken is en welke vervolgstappen nodig zijn in re-integratie. Dit gebeurt met oog voor belastbaarheid en werkbelasting, maar ook voor opleiding, ervaring, passende oplossingen en duurzame terugkeer naar werk.
Het spreekuur is daarmee belangrijk binnen arbeidsdeskundig onderzoek, arbeidsgeschiktheid en de Wet verbetering poortwachter. Zeker rond week 42 tot 52 van verzuim, maar vaak ook eerder, helpt het om richting te geven aan spoor 1 of spoor 2, stagnatie te voorkomen en het dossier zorgvuldig op te bouwen. In dit artikel leest u meer over wat een arbeidsdeskundig spreekuur precies is, hoe het verloopt en vooral: wat het u in de praktijk oplevert.
Wat een arbeidsdeskundig spreekuur inhoudt in de praktijk
Een arbeidsdeskundig spreekuur is een gesprek waarin een arbeidsdeskundige beoordeelt welk werk iemand, gegeven zijn of haar belastbaarheid, nog kan doen en onder welke voorwaarden terugkeer mogelijk is. Daarbij kijkt de arbeidsdeskundige niet naar de medische diagnose zelf, maar naar de vertaling van beperkingen en mogelijkheden naar werk, taken, uren, belasting en inzetbaarheid. Die rol sluit aan bij de beschrijving van Arboportaal en UWV: de arbeidsdeskundige is specialist op het snijvlak van mens, werk en inkomen en onderzoekt wat passend werk is en wat iemand nog kan verdienen of uitvoeren.
In de praktijk duurt zo’n gesprek vaak ongeveer een uur. De arbeidsdeskundige bespreekt onder meer het eigen werk, de opleiding, ervaring, opbouwmogelijkheden, belemmeringen in de functie en haalbare aanpassingen. Vaak vormt informatie van de bedrijfsarts, zoals een inzetbaarheidsprofiel of Functionele Mogelijkhedenlijst, daarvoor het uitgangspunt. Vervolgens wordt beoordeeld of terugkeer in het eigen werk mogelijk is, of dat aangepast werk of ander werk meer voor de hand ligt.
Voor werkgevers en werknemers is het belangrijk om te weten dat het arbeidsdeskundig spreekuur geen medisch consult is. Medische gegevens horen bij de bedrijfsarts. De arbeidsdeskundige werkt juist met de gevolgen van belastbaarheid voor werk. Dat maakt het gesprek praktisch: welke taken gaan wel, welke niet, welke voorwaarden zijn nodig en welke route is reëel?
Wanneer een arbeidsdeskundig spreekuur wordt ingezet
Een arbeidsdeskundig spreekuur wordt vaak ingezet rond het einde van het eerste ziektejaar, meestal tussen week 42 en 52 van het verzuim. Dat sluit aan bij de logica van de Wet verbetering poortwachter, waarin werkgever en werknemer samen moeten werken aan re-integratie. Volgens Arboportaal over de Wet verbetering poortwachter moet de werkgever zich aantoonbaar inspannen om terugkeer naar werk mogelijk te maken.
Toch hoeft u niet altijd te wachten tot die fase. Als al eerder duidelijk is dat terugkeer in het eigen werk lastig wordt, kan een arbeidsdeskundig spreekuur juist eerder veel opleveren. Vroege inzet helpt om richting te bepalen en om kostbare vertraging te voorkomen. Dat is relevant in een tijd waarin verzuim hoog blijft. CBS meldde voor het vierde kwartaal van 2025 een ziekteverzuim van 5,6 procent. Daarnaast zijn de maatschappelijke kosten van verzuim hoog en duurt uitval door stress of burn-out vaak lang.
Voor werkgevers betekent dit dat uitstel risico’s geeft: niet alleen langere afwezigheid, maar ook een minder sterk dossier. Voor werknemers betekent tijdige inzet vaak meer duidelijkheid, minder onzekerheid en een realistischer plan. Wie meer wil weten over het juiste moment van inschakelen, vindt op People Concern ook verdieping over wanneer u een arbeidsdeskundig onderzoek aanvraagt.
Welke vragen centraal staan tijdens een arbeidsdeskundig spreekuur
De opbrengst van een arbeidsdeskundig spreekuur wordt vaak samengevat in vier hoofdvragen:
- Kan de werknemer het eigen werk nog of weer doen?
- Zo nee, is het eigen werk passend te maken met aanpassingen?
- Zo nee, is er ander passend werk binnen de organisatie?
- Zo nee, is werk buiten de organisatie aan de orde?
Deze vragen zijn belangrijk omdat ze richting geven aan het vervolg van de re-integratie. Ze helpen onderscheid maken tussen spoor 1 en spoor 2. Als terugkeer binnen de eigen organisatie nog haalbaar is, ligt de nadruk op aanpassing van werk, taken of uren. Als dat onvoldoende perspectief biedt, kan een tweede spoortraject in beeld komen.
Voor werkgevers is dit het moment waarop beleid concreet wordt: niet meer alleen “we kijken het nog even aan”, maar onderbouwde keuzes. Voor werknemers helpt het om verwachtingen realistischer te maken. En voor de arbeidsdeskundige vormt dit de kern van een goed onderbouwd adviesrapport.
Meer context over die route vindt u in de blogs over re-integratie in het eerste en tweede spoor en over wat een arbeidsdeskundige precies doet.
Wat een arbeidsdeskundig spreekuur oplevert voor de werkgever
Voor werkgevers levert een arbeidsdeskundig spreekuur in de eerste plaats onderbouwing op. Het maakt duidelijk welke re-integratiestappen logisch en verdedigbaar zijn. Dat is belangrijk omdat UWV bij een WIA-aanvraag niet alleen kijkt naar de uitkomst, maar ook naar de inspanningen van werkgever en werknemer. Volgens Rijksoverheid over regels en verplichtingen bij ziekte en UWV over de WIA-beoordeling kan onvoldoende re-integratie-inzet leiden tot verlengde loondoorbetaling.
Een arbeidsdeskundig spreekuur helpt werkgevers daarom op drie manieren:
Arbeidsdeskundig spreekuur geeft richting aan passend werk
De werkgever krijgt helder welke werkzaamheden wel passend zijn, welke belasting te hoog is en welke aanpassingen kansrijk zijn. Denk aan andere taken, aangepaste uren, hulpmiddelen of wijzigingen in de werkorganisatie.
Arbeidsdeskundig spreekuur versterkt het re-integratiedossier
Als keuzes worden vastgelegd in een rapport, is beter zichtbaar waarom bepaalde stappen zijn gezet. Dat helpt bij de onderbouwing richting UWV en voorkomt dat achteraf discussie ontstaat over te late of onlogische beslissingen.
Arbeidsdeskundig spreekuur helpt loonsanctie voorkomen
Een arbeidsdeskundig onderzoek is niet in elke situatie wettelijk verplicht, maar het is wel vaak een belangrijk onderdeel van een zorgvuldig dossier. Zeker als de belastbaarheid afwijkt van de functie-eisen, is een goed onderbouwde analyse belangrijk. Op onze site leest u daar meer over in loonsanctie van UWV voorkomen als werkgever en in de uitleg over de Wet verbetering poortwachter voor werkgevers.
Wat een arbeidsdeskundig spreekuur oplevert voor de werknemer
Ook voor werknemers heeft een arbeidsdeskundig spreekuur duidelijke waarde. Langdurig verzuim brengt vaak onzekerheid mee: kan ik mijn eigen werk nog doen, moet ik iets anders gaan doen, wat wordt er van mij verwacht? Het spreekuur helpt om die vragen concreet te maken.
De werknemer krijgt inzicht in de vertaalslag van belastbaarheid naar werk. Dat kan bevestigen dat terugkeer in de eigen functie haalbaar is, maar ook duidelijk maken dat aanpassingen nodig zijn of dat een andere route beter past. Dat is niet altijd makkelijk, maar wel vaak verhelderend.
Daarnaast helpt het spreekuur om de dialoog met de werkgever gelijkwaardiger te maken. Als er een onafhankelijke arbeidsdeskundige meekijkt, ontstaat vaak meer rust in het gesprek over passend werk. De werknemer hoeft daarbij geen medische details te delen met de werkgever; het gaat om wat iemand nog kan binnen werk.
Bij vastlopende re-integratie kan een werknemer bovendien gebruikmaken van instrumenten zoals het deskundigenoordeel van UWV bij vastlopende re-integratie. Dat is iets anders dan een arbeidsdeskundig spreekuur, maar beide hebben met elkaar gemeen dat ze bedoeld zijn om beweging en duidelijkheid te brengen in een lastige situatie.
Hoe het arbeidsdeskundig spreekuur zich verhoudt tot bedrijfsarts en UWV
Een arbeidsdeskundig spreekuur staat niet op zichzelf. Het werkt samen met de input van de bedrijfsarts en kan later ook relevant zijn voor de beoordeling door UWV.
De bedrijfsarts beoordeelt de medische belastbaarheid en maakt een probleemanalyse. De arbeidsdeskundige vertaalt die belastbaarheid vervolgens naar de praktijk van functies, taken en re-integratiemogelijkheden. Die rolverdeling is belangrijk: de een kijkt medisch, de ander arbeidkundig.
Wanneer uiteindelijk een WIA-aanvraag volgt, kijkt ook UWV naar wat iemand nog kan doen. Volgens UWV over arbeidsdeskundig onderzoek en Rijksoverheid over re-integratie via UWV onderzoekt de arbeidsdeskundige dan eveneens opleiding, ervaring, werkmogelijkheden en verdiencapaciteit.
Dat maakt het arbeidsdeskundig spreekuur in de verzuimfase extra waardevol: het helpt om eerder dezelfde vragen te beantwoorden die later in de WIA-beoordeling toch op tafel komen.
Waarom kwaliteit en onafhankelijkheid bij een arbeidsdeskundig spreekuur belangrijk zijn
De waarde van een arbeidsdeskundig spreekuur hangt sterk samen met de kwaliteit van de professional die het uitvoert. Volgens de beroepsnorm van de NVvA werken arbeidsdeskundigen binnen vastgestelde kwaliteitskaders, met aandacht voor vakbekwaamheid, gedrag en voortdurende ontwikkeling.
Voor werkgevers en werknemers is onafhankelijkheid belangrijk. Een arbeidsdeskundige hoort niet alleen naar het organisatiebelang of alleen naar het individuele belang te kijken, maar naar een realistische en onderbouwde match tussen mens en werk. Juist daardoor ontstaat advies waar beide partijen mee verder kunnen.
In de praktijk betekent dit ook dat een goed arbeidsdeskundig spreekuur verder gaat dan alleen een vinkje in het dossier. Het levert een afgewogen oordeel op over haalbaarheid, belasting, aanpassingen en vervolgstappen. Dat maakt het niet alleen juridisch en procesmatig belangrijk, maar vooral bruikbaar in de dagelijkse re-integratiepraktijk.
Met een tijdig arbeidsdeskundig spreekuur brengt u snelheid, richting en rust in het re-integratieproces, doordat voor alle betrokkenen helder wordt wat wél kan in werk en samenwerking.
Key takeaways
- Een arbeidsdeskundig spreekuur vertaalt de medische belastbaarheid naar concrete taken, uren en werkmogelijkheden in de praktijk.
- Vroegtijdige inzet voorkomt onnodige vertraging in re-integratie en helpt u sneller gerichte vervolgstappen te kiezen.
- Voor werkgevers en HR biedt het spreekuur waardevolle onderbouwing voor keuzes in spoor 1 of spoor 2 en versterkt het re-integratiedossier.
- Werknemers ervaren doorgaans meer duidelijkheid, rust en realistische verwachtingen over hun terugkeer naar werk.
- De meeste waarde ontstaat wanneer een onafhankelijke arbeidsdeskundige samen met werkgever, werknemer en bedrijfsarts naar een passende route kijkt.
- Met deze gezamenlijke aanpak bouwt u aan duurzame inzetbaarheid, passende re-integratie en een zorgvuldig beeld van arbeidsgeschiktheid.
Door tijdig een arbeidsdeskundig spreekuur in te zetten, voorkomt u dat situaties vastlopen en creëert u een waardevol vertrekpunt voor duurzame oplossingen. Zo houden we medewerkers op een verantwoorde manier aan het werk en blijft uw organisatie toekomstbestendig en wendbaar.
